جەگەر محەمەد
ئاخڤتنا هەر بەلاڤبووی، لـ بازارێن داراییدا، و د ناڤ بازارێن پارە گوهراندا، ئەڤەیە کو دێ دینارێ ئیراقی ب دەردێ تیمەنی و لیرەیێ لوبنانی و سوریی چیت.
بۆ زانینیا راست و دروستیا ئەڤێ ئاخڤتنێ، دڤێت ئەم بزانین، ئەرێ بەنکا ناڤەندییا عیراقێ چ میکانیزم وسیستەم پەیڕەودکەت، بۆ جێگیربوونا بهایێ دراڤێ خویێ نشتیمانی (دینارێ عیراقی)، هەلبەت گەلەک سیستەم و میکانیزم هەنە، لـ وان وەڵاتان دهێنە پەیڕەوکرن، یێن کو بهایێ دراڤێ وان ب شێوازەکێ راستە راست ب بهایێ دۆلاری ڤە گرێدایی، ژ وانا :
سیستەمێ ئازادییا رەهایا بهایێ دراڤی.
سیستەمێ نیڤە ئازادییا بهایێ دراڤی.
سیستەمێ نەگوهرێ بهایێ دراڤی.
هەر ئێک ژڤان سیستەمان، میکانیزم و ژینگەها ئابۆرییا تایبەت بخوڤە هەیە، لـ ئیراقێ پشتی ژناڤچوونا رێژێما بەرێ، و سەرخەبوونا بەنکا ناڤەندی ل دووڤ یاسایا ژمارە 56 ساڵا 2004 یا دەستکاریکری، لـ رۆژا 10 هەیڤا ئادارا ساڵا 2004 پەنجەرا فڕۆتنا دراڤێ بیانی دامەزڕاند، ب رێکا ئەڤێ پەنجەرێ رۆژانە سەر ئێک زێدەکرن بۆ کڕین و فڕۆتنا دراڤی بیانی دهێتە ئەنجام دان، ب مەبەستا هەڤسەنگی و جێگیربوونا بهایێ دینارێ عیراقی.
هەتا کو بەنکا ناڤەندی بهایێ 100 دۆلاران، ب 146000 دیناران بفڕۆشیت، و هەڤەسنگییا خواست وخستنەرویا دۆلاری لـ بازاری دا بکەت چ مەترسی لـ سەر بهایێ دیناری نینن، هەر چەندە جیاوازییا کاتی هەبیت د ناڤبەرا بهایێ فەرمی یێ ( بەنکا ناڤەندی) و بهایێ بازاری لـ (بازارێن پارە گوهوڕان)، بە مەرجەکێ بهایێ پەتڕۆلی لـ بڵندیێ بێت وەکی نوکە، چونکە تاکە سەرچاوەیێ دۆلاری بوو ئابۆرا عیراقێ (وەزارەتا دارایی)، پەتڕولە.
لدیڤ بهایێ نوکە یێ پەتڕۆلێ کو لسەر 80 دۆلاران دایە، و یەدەگا بەنکا ناڤەندی گەهشتییە 96 ملیار دۆلاران، وخودانێ 135 تەنێت زێرێ، و ئاستێ گەشەیا ئابۆری لـ پێش وەڵاتێن عەرەبی بیت، و ئەمریکا گەرەنتیا یەدەگا دراڤێ نشتیمانی بکەت، دینار ب دەردێ تیمەنی ناچیت، تایبەت کو چ سزایێن دارایی و ئابۆری یێن توند لسەر نینن، کو رێکا هاتنا دراڤێن گڕان لێبگڕیت، وەکی ئیرانێ.
