یارییێن کوبا کەنداڤی ژ راستی گەلەک پرسێن لاوەکی ژی ئێخستنە بەر روناھیێ. ژ وانا کەشێ جڤاکییێ دەربەندا عێراقێ و سەرەدەریا وان دگەل رێڤنگ و مێھڤان و بیانیان. راستە شارەزایێن گەشت و گوزارێ دبێژن مەردینییا خەلکێ بەسرا بۆ گەشت و گوزارێ نەباشە چونکە ھەمی پێگەھێن گەشتیاری لاواز دکەن.
بۆ مە وەک کورد رەنگە ئەڤ رەفتار و سەرەدەریا بەسرا یا غەریب نینە و خەلکێ بەسرا جێوازییەکا تایبەت ھەیە ژ ھەمی ئاکنجییێن عێراقێ، وان ژی وەک کوردا ھێشتا زیکا داخازا ھەرێمەکا تایبەت بخوە کربوو ھێشتا دگەل دەستپێکا ئاڤا بوونا عێراقێ ئەو پتر خوە وەک کلتورەکێ تایبەتێ کەنداڤی دنیاسن وەک ملەتێن لبەرئاڤا و ژ مێژە ژی بەسرا وەک دەربەندەک ستراتێژییێ سەردەمێ سومەریا و تانوکە خەلکێ بیانی قەست کریە ڤێ باژێری و بیانی ھەمبێز کرینە.
دیمەنێ پێشوازییا بەسرا ل ھەڤالێن بارزانیی نەمر ل سالا ١٩٥٨ دیمەنەکێ زیندی یە د بیردانکا خەلکێ کورد و بەسرا دا کو ھندی ھندە پێشوازیەکا مەزن کربوو، خەلکەک د ناڤ ئاپورێن جەماوەری دا دبێژن (١١) کەسا گیانێ خوە ژ دەست دابوو. ئەڤە ژ ڤالاتییێ نەھاتییە.
ھەمی ئەو بابەتێن (ئیستشراقێ) لسەر عەرەبا نڤیسین ھەمی نەرێنی نینە و ھندەک بھایێن مرۆڤاتییێن جوان د ناڤ تیتالێن عەرەبێن باژێر و بنەجهـ ھەنە، ژ وانا مەردینییا نانی بۆ کەسێن پێدڤی، ئەوا عەرەبێن باشوورێ عێراقێ د دانا نانی دکەن وەک (عاشورایێ) ژ راستی جھێ سەرسورمانییا پرانییا ملەتایە. ئەڤ تیتالێ جوان راستە بۆ کوردا نورمالە، لێ بۆ خەلکەک دی جھێ پرسیاریێ یە، بەلێ عەرەبا کۆمەکا تیتالێن ماقیل و بەرێز ھەنە. لێ یا راست بیت ئەڤ مەردایەتییە ژ قالبێ خوەیێ جڤاکی دەرنەکەڤتیە وارێن دی و ھێشتا ھەمان نان حەلالی و مەردایەتییا برا عەربێن مە ل مەیدانا سیاسی دا رەنگڤەنەدایە، راستە بۆ نانی و ھانێ و ھاوارێ مەردێن کێم وینەنە. لێ ژ بۆ دانا مافێن ژبلی خوە و قەبوولکرنا خەلکەک دی د وارێ سیاسیدا ژ راست سەردەمانەکێ دی دڤێت ھەتا ئەو مەردینێ ل مەیدانا سیاسەتێ دا دیاربیت.
ھەمی سیاسێن عێراقێ کورێن ڤێ ژینگەھا مەردن، لێ دەما بوو سیاسەت و ناسکرنا مافێن کوردا یان ئەمازیغا یان نوبیا یان جھیا، ئەو مەردایەتییە نەک دیار نابیت بەلکو ھندە فاشیست بیر دکەن مەردینییا وان ژی نائێت پێش چاڤ. کوردا چەندین تیتالێن ھەڤبەش دگەل عەرەبا ھەنە ب حوکمێ جوگرافیایێ و دبیت خال و خارزانێ ژی رۆل ھەبیت، یا خەلکێ باشوور بۆ کوردێن ڤەگەریایی عێراقێ کرین ل سالێن ١٩٧٥ و پێڤە دیسا نموونەکا دییا مەردینییا وان دیار دکەتن. ژ راستی خەلکێ بەسرا جیھانا عەرەبا راستی شوکەکا مەزن کرن. د ئەڤێ گەرا کوبا کەنداڤی دا و نانێ مەردا ب دەینە وەک کوردا گۆتی.
