رۆلێ سەرهلدانا 1991ێ:  د ناساندنا  دۆزا كورد ل سه‌ر ئاستی نیوده‌وله‌تی

سەرهلدانا جەماوەری یا بهارا ١٩٩١ێ، تەنێ ڕاپەڕینەکا سادە نەبوو دژی ستەمکاریێ، بەلکو وەرچەرخانەکا ستراتیژی بوو د دیرۆکا دیپلۆماسییا کورد دا، کو تێدا دۆزا کورد ژ چارچۆڤەیێ کێشەیەکا ناڤخۆیی یا عیراقێ دەرباز بوو و بۆ مژارەکا سەرەکی د ئەجیندایا نێودەوڵەتی دا. ئەڤێ راپەڕینێ ب هەمی رەهەندێن خۆ ڤە، ب تایبەت پشتی کارەساتا کۆچا ملیۆنی، ویژدانا جیهانێ هەژاند و نەچار کر کو بۆ جارا ئێکێ ب چاڤەکێ سیاسی و یاسایی سەیری مافێن گەلێ کورد بکەن. ئەڤە ژی ل نیسانا ١٩٩١ێ د دەرچوونا بڕیارا مێژوویی یا ژمارە ٦٨٨  ژلایێ جڤاتا ئاسایشا نێڤدەولەتی (UN Security Council) ، کو ب ئێکەم بەلگەیێ شەرعیێ نێڤدەوڵەتی دهێتە هەژمارتن کو تێدا دانپێدان ب مافێن سیاسی و مرۆیی یێن کوردان هاتیە کرن وەک گەف بۆ سەر ئاشتی و تەناهیا جیهانێ. ژ لایەکێ دی ڤە، سەرهلدانێ زەمینە خۆشکر بۆ دروستبوونا “ناڤچەیا ئارام” (Safe Haven) و سەپاندنا دژە-فڕینێ، کو ئەڤە ژی بوو بنەغەیێ دارشتنا قەوارەیەکێ سیاسی یێ دی فاکتۆ (De Facto) ل باشوورێ کوردستانێ. ئەڤ قۆناغە وەک دەستپێکا ناساندنا ناسنامەیا نەتەوەیی یا کوردان ل محفەلێن نێودەوڵەتی دهێتە دیارکرن، چونکی پشتی وێ مێژوویێ، پەیوەندیێن هەرێما کوردستانێ ل گەل وڵاتێن زلهێز وەک ئەمریکا و بریتانیا و فەرەنسا ژ قۆناغا “پەیوەندیێن مرۆیی” بەرەو “هەڤپەیمانییا ستراتیژی” گەشە کر. ب ڤی ئاوای، سەرهلدانا ١٩٩١ێ دیوارێ بێدەنگیێ رووخاند و دۆزا کورد وەک ئەکتەرەکێ کاریگەر د هاوکێشەیێن رۆژهەلاتا ناڤین دا جێگیر کر، کو ئەڤرۆ هەمی دەستکەفتێن سیاسی و دبلۆماسی یێن هەرێمێ بەرهەمێ وێ ئیرادا پۆلایین و وێ وەرچەرخانا نێودەوڵەتی نە.

“سەرهلدانا ١٩٩١ تەنێ راپەڕینەک دژی ستەمێ نەبوو، بەلکو شۆرەشەکا دیپلۆماسی بوو کو دیوارێن بێدەنگیێ رووخاندن. کۆچا ملیۆنی یا کوردان بەرەو سنۆران، کارتەکا فشارێ بوو کو جیهان نەچار کر بڕیارا ٦٨٨ دەربکەت، کو ئەڤە ژی بوو بنەغەیێ وێ پاراستنا نێودەوڵەتی یا کو ئەڤرۆ مە قەوارەیێ هەرێمێ پێ هاتیە پاراستن.”