سەرەدانا زەیدی بۆ تورکیا و چەند خواندنەك بۆچی وەزیرێ ڤەگوهاستنێ ئیمزا نەکر؟!

د. سەردار ئەترۆشی:

یا دیارە کو ل ٢٨ی هەیڤێ، شاندەکێ حکومەتا عیراقێ ب سەرۆکاتییا عەلی زەیدی سەرەدانا تورکیا کر. د ڤێ سەرەدانێ دا گەلەک مەلەفێن گرنگ د ناڤبەرا هەردو لایان دا هەبوون کو بهێنە ئیمزاکرن؛ ژ وان ژی مەلەفێ ڤەگوهاستن و پێدانا نەفتێ بۆ تورکیا، ئاڵۆگۆڕیا بازرگانی، ڤەکرنا دەروازەیێن نوو، هەروەسا پرۆژێ “ڕێكا گەشەپێدانێ” (طريق التنمية) ئەوێ عیراقێ ب ئوروپا ڤە گرێددەت. ئەڤ پرۆژەیە دشێت ژ لایێ ئابوریڤە عیراقێ بەر ب پێشڤەچوونەکا مەزن ببەت و رەوشا وێ باشتر لێ بکەت.
ئەڤ پرۆژە هەمی د بەرژەوەندییا عیراقێ دابوون، بەلێ د بەرژەوەندییا ئێرانێ و لایەنگرێن وێ دا نەبوون. ئێک ژ وان مەلەفێن کو دەستنیشانکر بوو بهێتە ئیمزاکرن “ڕێکا گەشەپێدانێ” بوو، بەلێ وەزیرێ ڤەگوهاستنا عیراقێ کو سەر ب ڕێکخراوا بەدر ڤەیە (ئەوا کو ژ لایێ هادی عامریڤە دهێتە بڕێڤەبرن و نێزیکی ئیرانێ یە) ڕێگری لێکر. هه‌ر دیسان وەزیرێ ڤەگوهاستنێ بەرێ سکرتێر و ڕێڤەبەرێ نڤیسینگەها هادی عامری بوویە و هیچ شارەزایی و تایبەتمەندی د بیاڤێ ڤەگوهاستنێ دا نینە. ئەڤە گرنگییا ڤێ وەزارەتێ و ڤێ ڕێکێ دیار دکەت.
ماوەیێ سێ بۆ چار کابینەیانە ڕێکخراوا بەدر و هادی عامری دەستێ خۆ دانایە سەر وەزارەتا ڤەگوهاستنێ، چونکی ئەڤە تاکە ڕێكە کو ب ساناهی تشت، پارە، کەلوپەل، کەس و چەک ژ ئیرانێ بەر ب عیراقێ و ب بەرۆڤاژی ڤە بێی چ ئاستەنگ بهێنە ڤەگوهاستن. ژ بەر هندێ، بۆ لایەنگرێن ئیرانێ یا فەربوو ئەڤ وەزارەتە د دەستێ وان دا بیت.
ئەوا حوکمی ل سەر هەر وەزارەتەک یان وەزیرەکێ عیراقێ دکەت، مەرجەعییەتا وی یا سیاسی یە؛ واتا سیاسەتا ئەو حزب و لایەنێ وەزیر سەر ب وی ڤە دهێتە ژمارتن ڕەفتار و تەسەرۆفاتێن وی د ناڤ وەزارەتێ و بەرامبەر پرۆژەیان دا دیار دکەت.
ژ بەر هندێ، دوو تێبینی ل سەر ڕەفتارا ڤی وەزیری دیار دبن:
1. نەبوونا شارەزاییێ: کەسەکێ نەشارەزایە د ڤی واری دا و زانیاریێن پێدڤی ل سەر ئەڤی پرۆژەی نینن.
2. کارتێکرنا سیاسی: لایەنێ سیاسی پتر کارتێکرن ل سەر هەبوویە. ئیران پشتی ساڵا ٢٠٠٣ێ د دەستتێوەردانێن خۆ دا ل عیراقێ حەز ناکەت عیراق نێزیکی دەولەتێن عەرەبی و ڕۆژئاڤا (ئوروپا و ئەمریکا) ببیت. ئەڤ پرۆژەیە دا بیتە ئەگەر کو عیراق ژ لایێ ئابوری و سیاسی ڤە پێش بکەڤیت و پەیوەندیێن وێ دگەل وەلاتێن دی ب هێز ببن.
دیسان یا دیار بوو کو د ڤان ڕۆژێن بۆری دا حەشدا شەعبی ب ڕێکا میلیشیایێن خۆ هێرش کرە سەر سنوورێ کوێتێ (دەڤەرا عەبدەلی) و سعودییێ، دا کو پەیوەندیێن عیراقێ دگەل ڤان دەولەتان خراب ببیت و حکومەتا عیراقێ ئیحراج ببیت، ب تایبەت کو بڕیارە پشتی دو سێ ڕۆژێن دی زەیدی سەرەدانا سعودییێ بکەت.
ژ بۆ خلاسکرنا حکومەتێ ژ ڤێ ئیحراجییێ، شیرەتکارێ ئاسایشا نەتەوەیی یان بەرپرسێن هەواڵگیری ل عیراقێ ڕاگەهاند کو “هندەک شانەیێن ئۆکرانی هێرش کرینە سەر سعودییێ، نە میلیشیایێن مە!”؛ دیارە ئەڤ چەندە ژ واقیعی دوورە، بەلێ تنێ هەولەک بوو داکو حکومەتێ ژ بەرپرسیاریەتیێ خلاس بکەن و بێژن کو دەستێ حکومەتێ تێدا نینە.