بۆچی توركیا شەڕەكی سیاسی دكەت داكو هێرش ل سەر ئیرانێ نەهێتەكرن؟ ئەرێ ئێك ژ ئەگەران كوردن؟

ئیران و توركیا هەڤركیێن ئێكن و دوژمناتییەكا دیرۆكی دگەل ئێك هەیە، لێ نوكە توركیا و ئەردوگان ب هەموو شیانێن كار دكەن كو هێرشی ئیرانێ نەهێتەكرن، توركیا هند سەرێ ئیرانێ نەڤێت داكو بەرەڤانییێ ژێ بكەت، لێ بۆ هندێیە ئاسایشا خۆ یا نیشتیمانی ب پارێزیت، ژبەركو ئەو وەسا دبینیت، هەر دربەكێ ب ئیرانێ بكەڤیت، دێ پارچە پارچە بیت، ئەڤ پارچەبوونە د سنوورێ ئیرانێ ب تنێدا نامینیت، بەلكو دێ گەهیتە توركیا ژی.

بۆچی توركیا ژ ڤێ هێرشێ د ترسیت؟

جۆگرافییا ئاكنجییان:

ل ئیرانێ 40 بۆ 45%ێ ژ ئاكنجییێن وێ توركن دگەل ( ئەزەری – قشقای – تركمان، عەرەب..) ئەگەر ئیران ژ ناڤچوو، فایلا نەتەوەیی ل وێرێ دێ پەقیت، توركیا ژ نەتەوەیێ كورد ل ئیرانێ د ترسیت، وەسا دبینیت، كوردێن توركیا ژی دێ كارڤەدان هەبن.

مەترسی ژ ئەزموونێت بەرێ:

توركیا شاهدبوو دەمێ ل 2003ێ هێرشی عیراقێ هاتییە كرن، نەئارامی و كۆچبەری و تیرۆر بەرەڤ سنوورانڤە چوو و گرۆپێن رادیكالی بەلاڤبوون، ئیران ژ عیراقێ و سووریا مەزنترە، پەقینا ناڤخۆ یا ئیرانێ دێ كارتێكرنەكا مەزنتر ژ یا وەلاتێن دی هەبیت.

سنوور و ئاسایش:

هەر نەئارامییەكا ل ئیرانێ هەبیت، دێ پێلێن كۆچبەرییێ زێدەبن و ب ملیۆنان كەس بەرەڤ توركیا چن، ئەگەر توركیا سنوورێ خۆ كۆنترۆل نەكر، دێ بازرگانییا ماددەیێن هۆشبەر، چەكی و پەیدابوونا ڕێكخراوێن تیرۆرستی زێدەبن، ئەڤەژی دێ هێلەكا سنووری یا نەئارام هەر ژ ئەڤغانستانێ هەتا دەریا یا ناڤین دروست كەت.

پرۆژەیێ ئەمریكا:

پلانا ئەمریكا نە بتنێ ژناڤبرنا ڕژێما ئیرانێ یە، بەلكو دابەشكرنا جۆگرافیا وێ یە د چارچووڤێ قەوارەیێن بچویك و لاوازدا، ئەڤە دێ د بەرژەوەندییا ئەمریكادا بیت، ئیسرائیلێ پارێزیت، ڕێگرییێ ل دەستهەلاتا چین و ڕووسیا ل دەڤەرێ گریت.

ئەوا توركیا دكەت نەبەرگرییە ژ ئیرانێ، بەلكو بەرگرییە ژ توركیا بخۆ داكو پاشەرۆژا توركیا ژی وەكو ئیرانێ لێنەهێت.

د. سەردار رەمەزان ئەترووشی

شرۆڤەكارێ سیاسی